We beginnen de dag met een smakelijke Chartreuse
Vrijdag 26 december 2025, Tweede Kerstdag, bij het ontbijt serveren Clem en Sev een glas Chartreuse. Dit is een zeer bijzondere likeur die in zeer beperkte oplage wordt geproduceerd door Franse monniken. Ze hebben de fles mee voor de mensen die ze onderweg ontmoeten en het nuttigen van de Chartreuse behoort tot hun reisceremonie. Het is een sterke borrel en hij smaakt uitstekend.
Onbetrouwbare flappentappen
Ester gaat geld pinnen. Ze gebruiken hier de Surinaamse dollar (SRD). De ATM automaat geeft echter geen geld en ook de WISE bankpas wordt niet terug gegeven. Er wordt dertig minuten wacht gehouden bij de machine maar er gebeurd niks. Het telefoonnummer op het apparaat wordt gebeld maar niemand neemt op. We eten daarom ‘s avonds in het restaurant op de pof.
Afscheid van Clem en Sev
Zaterdag 27 december 2025
Het water van de Surinamerivier is bruin. Het is niet mijn favoriete bezigheid in troebel water te duiken, maar ik moet voelen of het saildrive staartstuk nog steeds goed bevestigd is aan de motor. We spannen een lijn onder de boot die langs de schroef gaat. Hiermee kan ik me snel naar de schroef toe trekken. De staart zit goed vast. Er is geen beweging in te krijgen. De schroef draait ook soepel. Dat is fijn. Het is één reden minder om de boot er uit te takelen.
Ester gaat met Clem en Sev met taxi Harri naar Paramaribo. De jongens trekken daar in een Hostel. Ester gaat langs vier geldautomaten maar nergens krijgt ze geld. Uiteindelijk is ze naar het hoofdkantoor van een bank gegaan en die automaat deed het wel. De supermarkt is dicht en er wordt groente en fruit ingekocht bij kraampjes langs de weg. Harri onderhandelt voor een goede prijs. Hij nodigt Ester ook uit om samen met hem naar het Casino te gaan, want dan kan je goedkoop eten.
Onafhankelijkheid heeft Suriname geen welvaart gebracht
Zondag 28 december, vanmiddag een wandeling gemaakt door het dorp Domburg. Een stad zou ik het niet noemen. Eerst wachten we bij een kleine Chinese supermarkt tot het stopt met regenen. Huizen en winkels zijn van hout opgetrokken en voorzien van een golfplaten dak. Er zijn enkele luxere huizen maar de meeste huizen zijn eenvoudig.
Suriname is geen welvarend land en dat zie je. Het heeft vorige maand zijn vijftigjarige onafhankelijkheid gevierd. Het land heeft veel grondstoffen, goud, bauxiet en olie. De bevolking is beperkt en de welvaart per inwoner had daarmee vele malen groter kunnen zijn als er goed bestuur en er minder corruptie was geweest.
Voorbeeld: In de rivier liggen nogal wat grote scheepswrakken. Toen we hier op de heenweg omheen voeren vertelde Huib dat er al twee keer geld is gegeven (o.a. door Nederland) om de wrakken op te ruimen. Helaas belanden de financiën in de verkeerde zakken en gebeurd er niks.
Het regenseizoen is begonnen en daarmee is het ook lastig om de boot en de boel droog te houden. De raampjes moeten regelmatig dicht. We gebruiken de ontvochtiger daarom ook nog steeds.
Owru yari
Woensdag 31 december 2025, vandaag met onze havengenoten met een busboot naar Paramaribo geweest voor het Ouwejaars feest, of Owru Yari Fest zoals ze dat hier noemen. Overal in de straten is muziek, eten en drinken, en om twaalf uur is er een inmens knalvuurwerk. Leuk om mee te maken. Voor onderweg hapjes en drankjes meegenomen want het was wel anderhalf uur varen. En bij terugkomst tracteert Erik van Restaurant Riverbreeze op Oliebollen. Wat wil je nog meer op oudejaarsdag.
Nieuwjaarsdag
Donderdag 1 januar. Nieuwjaarsdag heel veel regen. We zitten in het kleine regenseizoen. Dit zijn de maanden de december en januari. Hoe krijgen we de was droog? Morgen hopelijk weer zon.
Als je met een boot in een land komt dan hijs je de gele quarantaine vlag totdat je bij de ambtelijke molens bent ingeklaard. En na het inklaren vervang je de gele vlag voor de gastenvlag van het betreffende land. Dat inklaren is hier in Suriname wel een ‘dingetje’. In Kaapverdië was alles in tweeëneenhalf uur geregeld. Hier zijn we er al een week mee bezig. Maar de feestdagen zijn daar natuurlijk mede debet aan.
Geld pinnen is hier ook een dingetje. Een automaat is al snel een half uur bezig je geld te tellen. Je moet dan maar geduldig wachten. Ester kreeg geen geld en ook geen pas terug. We zijn vandaag naar de bank in Paramaribo geweest waar de pas zou moeten zijn. Maar die was daar niet, zei men. Hmm, zou Ester haar WISE pas nog terug krijgen. Ik denk van niet. En we zijn hier nog naar een grote Chinese kledingzaak geweest voor ondergoed en bij de Hollandse supermarkt Tulip hebben we boodschappen gedaan.
Geen auto’s te huur
Ja, we willen er graag op uit, maar er is nergens een auto te huur in Paramaribo. Dan maar weer klussen. Ik heb de verstaging tot boven in de mast schoon en vrij gemaakt van vliegroest. Het dubbellijns blok waarmee het grootzeil gehesen wordt was verbogen, en deze heb ik ook vervangen. Dat moet ook boven in de mast. En daar bemerkte ik dat de swivel (draaiwartel) van de rol genua uit elkaar was gegaan. Ik heb het weer gemonteerd maar de borging is niet in orde. Heb daarop nog een vraag uit staan bij producent Karver. Dus wellicht moet ik nog een keer omhoog. Ester is druk doende met de boekhouding.
Oerwoudgeluiden
Goedemorgen. We zijn om 05:30 op omdat we naar de stad gaan. Het is gisteravond toch gelukt een auto te huren. Straks gaan we met de bus naar Paramaribo, als deze tenminste rijdt. Bustijden doen ze hier niet aan. Aan de overkant zijn ze ook al wakker. Het geluid van de jungle is in de ochtend en avond het luidst.
Expeditie Auto huren
Om zeven uur’s ochtends staan we bij de straatweg. We gaan met de bus naar Parbo om voor enkele dagen een auto te huren. Er zijn niet zo veel bushaltes hier en ik vraag een mijnheer in een rood shirt langs de kant van de weg of hij toevallig ook op de bus wacht. Hij glimlacht en bevestigd dit. Dan vraag ik of hij richting Paramaribo gaat. Want ze rijden hier links en dan zouden we eigenlijk aan de andere kant moeten staan. Hij lacht en zegt ja. Nou dan gaan we bij deze man staan.
Een bus stoppen doe je met de hand. Gaat dit lukken? En hoe lang duurt de reis? Het kan in een half uur zonder stoppen. Ik verwacht dat het twee uur gaat duren. Even later komt er een mijnheer die vraagt of wij op de bus wachten. Ik glimlach en zeg ja. Ik weet nu, de bushalte is daar waar men op de bus wacht.
Onze ‘all purpose agent’ Taxi Harri stopt voor onze neus. Hij gaat nieuwe yachties meenemen om in te klaren. We vertellen hem dat we een auto hebben gehuurd voor enkele dagen om het land te zien. Hij begrijpt het. Ester rekent nog wat kopieerkosten met hem af en we wensen hem een fijne dag. Al twee keer zal ik een bus stoppen, en de mijnheer in het rode shirt lacht en zegt dat dit niet de juiste bus is. Nee, nu zie ik het ook. Deze bussen zien er te mooi uit en er is veel plek.
Als de juiste bus om 07:45 uur aankomt loopt iedereen snel naar de deur. Het aftandse vehikel is een pakhuis. Men perst zichzelf naar binnen. De ledematen steken nog net niet door de ramen naar buiten. Ik vraag de chauffeur wanneer de volgende bus komt. Hij weet het niet. OK, we wachten op de volgende bus. Die komt misschien wel over een uur.
Flexibiliteit is benodigd
Google Maps had al aangegeven dat flexibiliteit noodzakelijk is als je in Suriname met de bus gaat, en wij kunnen dit inmiddels bevestigen. We gaan aan de andere kant van de weg op een bankje zitten tegenover het uitgaanscentrum van Domburg. Achter ons is sportclub Domburg. De bus komt toch nog niet, ik kan het niet laten en ga even een kijkje nemen. Aan een man op de tribune vraag ik of er vandaag nog gevoetbald wordt? Hij kijkt me vragend aan, lacht en zegt nee. Nee, ik zie het, het gras op het veld is ook iets te hoog. Op een tribunebordje lees ik: ‘Gebruikers van krachttermen worden verwijderd’. Kijk, hier weet men nog hoe het hoort.
Het is tien uur. Zou er nog een bus komen? Af en toe zijn we hoopvol als er nieuwe mensen lijken te wachten op de bus. Maar ze vragen niet meer of wij ook op de bus wachten en ze verdwijnen dan later. Als wij nu weg gaan komt de bus natuurlijk even daarna. Nog maar even wachten.
Elf uur geven we het op en gaan terug naar het restaurant bij de jachthaven. Erik regelt een taxi om naar de stad te gaan. Als je naar Suriname gaat heb je één ding echt nodig, en dat is tijd. Het heeft anderhalve week geduurd eer we zijn ingeklaard. Gisteravond ben ik drie kwartier bezig geweest met het invullen van een nukkig webformulier om de auto te huren. Hierbij kreeg ik steeds de melding ‘Het is niet gelukt, probeert u het later nog eens’. En toen in een glitch kreeg ik een bevestiging. Yes. De bevestiging had ik naar Ester’s e-mail laten sturen omdat haar telefoon mobiel Internet heeft. En deze hebben we niet gecontroleerd natuurlijk.
Een dag te vroeg?
Als de vriendelijke Hindoestaanse taxichauffeur Ricky ons zijn interessante levensverhaal heeft verteld en ons omstreeks 13:00 uur afzet bij het autoverhuurbedrijf zijn we blij dat we zover zijn gekomen. Er is waarlijk progressie. Een vriendelijke, ook weer Hindoestaanse, jongeman heet ons welkom. Hij heet Krisian. Ik noem mijn naam en de reservering, hij kijkt in zijn systeem en bevestigd deze voor morgen en overmorgen. We zijn een dag te vroeg.
Taxi Ricky is net weg, moet ik hem bellen en terugroepen? Ik wacht nog even en kijk Krisian vragend aan. Ja, ik zie het. Hij gaat zijn best voor ons doen. Ik hoef Ricky niet te bellen. Het lukt maar de auto is er pas over twee uur. We gaan in de tussentijd lunchen bij Hotel Coartyard Marriot 400 meter verderop. Krisian belooft ons te bellen als de auto er is.
Even voor sluitingstijd van het verhuurbedrijf zijn we terug en we mogen binnen (airco) wachten. ‘Onze’ auto zou er al moeten zijn maar is nog niet terug gebracht. We zeggen dat ze hem voor ons niet schoon hoeven te maken omdat het anders zo laat wordt. Hopelijk wordt hij niet al te vies afgeleverd. Krisian moet naar het vliegveld voor een auto en zijn leidinggevende brengt hem even weg. Wij passen op het kantoor. Het heeft een hele dag gekost, maar het is uiteindelijk gelukt. En we zijn ook nog even om kleding en boodschappen gegaan. Morgen en overmorgen gaan we er op uit.
Jodensavanne en Brokopondo stuwmeer
We gaan vandaag kijken bij de restanten van de Jodensavanne. Jodensavanne is een voormalige woonplaats van Sefardische Joden en hun slaven in Suriname, ongeveer 50 kilometer ten zuiden van Paramaribo. De plaats ligt in het district Para bij de Surinamerivier. Jodensavanne was van 1685 tot 1832 het centrum van de plantages van Joodse eigenaren in Suriname.
Vlak voor de brug over de rivier zien we een gigantische kapokboom. Dit is een heilige boom en deze soort wordt hier Kankatrieboom genoemd. De weg is om de boom heen gelegd. Bij de Jodensavanne is een goed informatiecentrum waardoor je een duidelijk beeld krijgt van de tijd van weleer. Ook is er een geneeskrachtige bron. Hier zwemmen kleine kikkervisjes in.
Dan rijden we verder zuidwaarts naar het enorme Brokopondo stuwmeer. De elektriciteitscentrale in de stuwdam voorziet Suriname grotendeels van stroom. Eén enorm stuk regenwoud is onder water gezet. En de hardhouten bomen rotten niet weg. De wegen in Suriname zijn soms erg slecht en gevaarlijk. Kuilen van 40 cm diep kunnen je auto slopen. Als het flink heeft geregend is het helemaal rustig aan omdat je de kuilen niet ziet.
Brownsberg bush excursie
Suriname is voor 90% tropisch regenwoud. Het bewoonde gedeelte is zeer klein. Je kunt er fantastische natuur excursies doen en Ester en ik gaan vandaag mee met een groep de Brownsberg op. We hadden eerst gekeken of we daar zelf niet naar toe konden rijden en zelf konden wandelen. Erik van Domberg Marina gewaarschuwd ons. ‘Je wilt niet verdwalen daar. En met de huurauto kan je er niet komen’.
Via Erik en Rudie Wortel van Suri Roots belanden we uiteindelijk bij Gio en Djury van Flora en Fauna. Gio en Djury zijn van de Marron bevolking (nazaten van de Afrikaanse slaven) en opgegroeid met de natuur waardoor ze veel over het dieren- en plantenleven kunnen vertellen. Met negen personen glibberen we in de 4 wheel drive Toyota bus de berg op. Vanwege het regenseizoen zijn er veel plassen. Gio rijdt goed en we komen zonder problemen op de top.
Als ik boven op de berg bij het natuurparkgebouw in de wc mijn boodschap wegspoel kruipt er een boomkikker uit de binnenste potrand vandaan. Hij houdt goed vast en spoelt niet mee. De lunch is goed verzorgd. Met Djury wandelen we naar de Leo waterval, dit is een tocht van ongeveer een uur. Onderweg zien we rode Brulapen, veel lizards, een vogelspin en oerwoud. De brulapen zijn niet zo groot als je zou verwachten. Als je ze hoort brullen denk je dat het grote beesten zijn. We horen ook veel fluitkikkers. Je zou zweren dat het een vogel is als je ze hoort.
Een bijzonder krachtige douche
Bij de waterval douchen we lekker en trekken daarna de bezwete kleren weer aan. We kijken nog in een vleermuizengrot en wandelen dan weer terug. Terug boven op de berg zien we een flinke regenbui over het meer aankomen. We stappen in de bus voor de afdaling en het pad is in de plensbui nu bijkans een rivier. Gio brengt ons weer veilig beneden waarna we twee reisgezellen naar Stoneeiland bij het Brokopondomeer brengen. Brokopondo betekent gebroken boot.
Dit stuwmeer heeft een oppervlakte van 1.350 km2 en is ongeveer zo groot als de provincie Utrecht. De hardhouten stammen van het verdronken bos steken omhoog uit het meer. Het is een bijzonder gezicht. We hebben een hele fijne en bijzondere dag gehad vandaag. Morgen gaan we nog wat cultuur snuiven en zaterdag maken we de boot klaar voor het vertrek naar Grenada. Dit staat gepland op zondag.
Nog een keer Paramaribo
Vandaag gaan we naar Paramaribo om bij de militaire politie uit te checken. Dat gaat wonderwel heel snel. Dan gaan we naar de bank om Ester haar WISE pas terug te vragen. Deze was door de automaat al met Kerst ‘opgeslokt’. En ook dit lukte nota bene. Geld pinnen lukte daarna ook goed en de pas kwam ook nog terug. Dit gaat allemaal heel on-Surinaams goed.
Daarna kijken we bij de oude houten Sint Petrus en Paulus kathedraal om de hoek. Heel bijzonder dat dit oude houten gebouw nog bestaat. Daarna gaan we naar het Suriname museum in fort Zeelandia. Dit is ook zeer de moeite waard om te bezoeken. Hier zijn ook de decembermoorden door gepleegd onder het militaire regime van Desi Bouterse. De kogelgaten zitten nog in de muur.
Het leger en de corruptie in de verscheidene regeringen heeft Suriname na de onafhankelijkheid heel veel schade toegebracht. Hindoestaanse taxichauffeur Ricky, van mijn leeftijd en geboren in Suriname, zegt dat het jammer is dat Suriname onafhankelijk is geworden omdat het daarna alleen maar bergafwaarts is gegaan. Er is nu heel veel armoede en veel verpauperde en lege huizen, zwervers en junkies. Dat had je vroeger niet. Suriname heeft veel bodemschatten, maar de goudmijnen zijn bijvoorbeeld verkocht aan de Chinezen. En daar heeft de bevolking echt geen profijt van gehad.
Smeltkroes
Suriname is een smeltkroes van culturen. Je hebt de oorspronkelijke Indianen, de Marrons (afstammelingen van gevluchte slaven), Hindoestanen, Creolen, Portugese joden, Afrikanen,Javanen, Chinezen, Brazilianen, Boeroes (afstammelingen van Nederlandse boeren), Libanezen en Syriërs. In het begin van de kolonisatie dwong men de Indianen op de plantages te werken. Maar die stierven bij bosjes door Westerse ziektes als griep en door het zware werk in de hete zon. Nota bene een priester heeft voorgesteld om slaven uit Afrika tewerk te stellen in Zuid-Amerika.
Het is niet voor te stellen dat er in ruim driehonderd jaar vele miljoenen mensen uit Afrika zijn getransporteerd. Wij kunnen hier in Suriname eigenlijk overal Nederlands praten. Alleen de Chinezen verstaan het soms niet. En bijna iedereen hier spreekt Creools.
We eten nog een Roti in de grote bazar bij de rivier, rijden nog even door een rijkere buurt langs de rivier en brengen de auto terug naar het verhuurbedrijf. Taxi Ricky haalt ons op. Morgen gaan we de boot klaar maken en zondag vertrekken we uit Suriname.
Reis online mee op Polarsteps
Voor meer video- en fotomateriaal kijk ook op Polarsteps. Je kunt de Polarsteps app op je telefoon downloaden. Als je ons dan volgt ontvang je actuele informatie en reis je in feite online met ons mee.
