De ketting is los. We zijn eindelijk weer op weg. We zeilen van de Canarische eilanden naar Kaapverdië. Ons doel is Mindelo op het eiland São Vicente. In een rechte lijn ongeveer 840 mijl. Maar rechte lijnen varen we bijna nooit :).
We gaan uit van een week zeilen. Te gast op deze tocht zijn Jasmine en Thomas uit Frankrijk. Omdat we Europa verlaten moesten we vanochtend uitchecken bij de Policia National.
De start
26 november hebben we bij het vertrek miezerig weer. Voor in de haven lag de Eendracht uit Nederland. Een klein uur buitengaats worden we getrakteerd op windkracht 6-7 tussen Tenerife en Gran Canaria. Dit geeft ons een vliegende start. Tussen de eilanden trechtert de wind flink. Er geldt vaak +10 knopen ten opzichte van de voorspelling.
27 november. Afgelopen nacht hadden we een vervelende deining en een zwakke schifterige wind. Erg ongemakkelijk. Moeilijk voor de autopilot en ook als je zelf handstuurt. Ester en ik hebben niet kunnen slapen maar Jasmine en Thomas gelukkig wel. Die gebruiken de achtercabine en dat is iets comfortabeler. In de laatste nachtelijke uren hebben we weer een stabiele 13 knopen wind en nu in de schemering weer weinig. De hoge eilanden zijn de oorzaak van de windverstoringen. Soms draait 45 wel graden in korte tijd. Maar de zonsopgang is vandaag erg mooi, en de koperen ploert geeft al weer warmte. En onze nieuwe Starlink schotel doet tot noch toe goed. Het is fijn om stabiel internet te hebben.
Bezuiden Hierro
Het is downwind zeilen in windkracht vijf. Jasmine en Thomas slingeren langzamerhand in en genieten. Ester ligt even te pitten. De eerste dagen zijn, afhankelijk van het weer, vaak meer vermoeiend omdat je niet slaapt (maar wel rust). De eerste 24 uur zeilen we ongeveer 150 mijl. De wind en onze koers is volgens voorspelling en plan. Als de wind weer noordoostelijk wordt, volgens de verwachting, hebben we een lange stuurboord slag naar Kaapverdië. Dat zou mooi zijn.
Zonnestroom
Onze nieuwe zonnepanelen leveren het dubbele aan stroom en het gemiddelde is veel hoger dan voorheen. Blij dat dit gedaan is. Iets gedaan krijgen hier kost veel moeite. Ook als je het allemaal zelf doet. Ik besef nu maar al te goed dat wij in Nederland enorm verwend zijn. Bestellen via internet en binnen 24 uur geleverd, zonder toestanden met douane. Walhalla.
Mis en place sur la mer
28 november. Afgelopen nacht was er weinig wind en een paar uur hebben we moeten motoren. De dieselgenerator en de watermaker ook even aan gehad. De watermaker werkt niet als we snel zeilen omdat er dan te veel luchtbellen worden aangezogen. Dus dit was een goede gelegenheid. Jasmine en Thomas zijn met de voorbereiding van de lunch bezig. We eten Soba noedles.
Het blijft nog even afkruisen volgens de verwachting. Later in het traject wordt de wind meer oostelijk en is het bezeild. Dan schiet het wat meer op. Afgelopen nacht wel wat geslapen, maar het is nu wel even tijd voor een middag dutje.
Goede voortgang
29 november. Vannacht een comfortabele nacht zonder zeilwisseling, dus goed voor de nachtrust. Onze vaart is 6 tot 8 knopen en in surf soms 10+. We hebben 4 tot 5 Bf wind en zeilen met genua en 1 rif in grootzeil. De automatische piloot houdt zich goed in de korte steile golven.
We hebben drie voorzeilen welke zo in of uit kunnen rollen, al naar gelang hoe hard het waait, stagfok (S), genua (L) en gennaker (XL). De spinnaker (XXL) hebben we nog niet gezet. Het gaat lekker en iedereen is nu wel ingeslingerd. We hebben een goede voortgang.
Kreeftskeerkring
De wind is nog steeds stabiel, vier tot vijf Beaufort. De golven zijn soms wat kort en steil maar de stuurautomaat kan het nog goed aan.
We passeren nu een bijzondere grens, de Kreeftskeerkring. Deze kleincircel ligt op ongeveer 23,5 graad noorderbreedte. Het is de meest noordelijke grens waar de zon op 21 juni de maximale hoogte kan krijgen, en dat is boven je hoofd (zenit). Kijk, als we hier nu op 21 juni waren geweest hadden we de ultieme test gehad vroor de nieuwe zonnepanelen.
We krijgen straks meer wind en we hebben het in- en uitreven daartoe nog maar eens even geoefend. De voorspelling is zes Bf, en matig zicht door een zandhoos boven de Sahara.
Halverwege
Vanavond krijgen we windkracht zes en de sea state is ‘rough’ volgens het weerbericht op de sateliettelefoon. En dat merken we nu al. We zeilen met de kleine stagfok en twee reven in het grootzeil. Dat gaat wel minder snel maar het is in deze golven veel comfortabeler. Binnen in de boot merk je er weinig van en slapen gaat ook goed. Behalve als we door een hoge golf worden weg gezet. Dat merk je wel.
De golven vlak achter de boot zijn zo hoog als de zonnepanelen. Maar er zijn geen brekers en we hebben geen water op het achterdek gehad. Alle raampjes zijn natuurlijk wel goed afgesloten. Als we over de andere boeg willen varen gijpen we niet maar doen we een stormrondje. Hierbij stuur je omhoog en door de wind en draai je een bocht van 270 graden. Zojuist hadden we net een steile golf van opzij terwijl Thomas de preventer van de middenbolder losmaakte. Hij hield zich goed vast en was natuurlijk met een lifeline aan de boot gezekerd. Een preventer is een veiligheidslijn die een ongewenste gijp kan voorkomen. Door de golven veranderd het schip soms van koers waarbij de wind meer van achteren komt. Zo’n gijp is niet wenselijk. We varen met de golven van achteren zes tot negen knopen en hebben in de surf ook 11 knopen vaart gehad. De wind komt Oost Noordoost (50 tot 60 graden) en als dat zo blijft zetten we deze koers nog even door.
6 beaufort downwind en flying fish attack
Het schip stuurt zo goed in de golven. Het is een lust om te zien. En het zorgt voor vertrouwen en comfort. Het waait windkracht zes. De zee geeft af en toe een ‘stomp’ aan bakboord maar de NKE automaat laat zich niet uit het veld slaan. We hebben niet al te veel zeil staan om het comfort te verhogen. We zeilen golf op en af met respectievelijk 5 en 9 knopen. Maximale snelheid vanochtend 11,6 knopen. Meer zeil zetten zou kunnen voor extra snelheid en de kick, maar we zijn niet aan het wedstrijdzeilen en willen de boel ook in de windvlagen en golven heel houden.
In de avond worden we aangevallen door vliegende vissen. Helm en goggles kunnen op. Ze worden aangetrokken door het licht vanonze kompassen.
Overstag in hoge golven
In bed hoor je vaak niet hoeveel wind er staat. Toen Thomas en ik om vijf uur ‘s ochtends aan onze dienst begonnen, waaide het met 6-7 windkracht 7, met windstoten tot 8 Beaufort. Dat is meer wind dan voorspeld.
De golven zijn 3 meter hoog, dus de totale hoogte in het golfdal is zes meter. Ze breken niet, maar ze zijn wel steil. Soms slaan ze tegen de achtersteven, midscheeps of boeg en veroorzaken ze een zijwaartse beweging. Binnen moet je je op dat moment vasthouden en schrap zetten.
Onder de buiskap is een redelijk veilige plek om droog te blijven. Buiten zijn onze veiligheidsharnassen aan de deklijnen vastgeklikt. In bed liggen is de meest comfortabele en beste plek om te zijn als je geen dienst hebt. En dat doen we dan ook. Het helpt goed tegen vermoeidheid.
Vóór acht uur ‘s ochtends, tegen het einde van onze dienst, zijn er momenten met minder wind en plannen we de overstagmanoeuvre. We bespreken de procedure voordat we hem uitvoeren en nemen de stappen door tijdens de uitvoering.
We gijpen niet. In plaats daarvan maken we een stormoverstagmanoeuvre. De procedure is als volgt:
- Stel de autopiloot 20 graden meer tegen de wind in
- Pas de fok- en grootschoot dienovereenkomstig aan
- Maak de loefachterstag los en schuif deze naar voren.
- Maak de preventer los (de lijn die voorkomt dat de giek naar achteren gaat. Deze is bevestigd aan het uiteinde van de giek en de midscheepse kikker aan lijzijde).
- Stel de autopiloot in stappen van 10 graden meer aan de wind in tot een ware windhoek van ongeveer 70 graden.
- Stel de schoten dienovereenkomstig bij. De boot zal meer gaan hellen.
- Let op de zee en de windkracht en tim de overstagmanoeuvre op het juiste moment (bij minder wind en iets vlakkere zee).
- Wanneer het juiste moment aanbreekt, loef 20 graden meer met de autopiloot en stel de grootschoot bij.
- Schakel de autopiloot snel uit en neem het roer over.
- Maak een korte en snelle bocht boven op de golf.
- Wijzig de koers naar benedenwinds op de nieuwe boeg totdat de wind dwars komt en stel de schoten bij.
- Schakel de autopiloot weer in en observeer een minuut lang nauwlettend hoe deze presteert. Stel indien nodig tijdig bij.
- Pak de preventer en zet deze vast aan de midscheepse kikker aan lijzijde nadat u de grootschoot iets meer hebt losgelaten.
- Span het grootzeil aan. Schoot vastzetten zodat de giek goed vastzit.
- Stuur naar een veilige koers. We gebruiken een schijnbare windhoek van 123 graden in deze golven.
- Trim de schoot van de fok.
- Trek de nieuwe loefachterstag aan en span deze een beetje na met de lier.
- Controleer de koers en de zeilen nogmaals.
- Tijd voor een kopje thee.
De uitvoering verloopt goed. De autopiloot heeft een functie voor het assisteren bij overstag gaan of gijpen, maar we gebruiken die niet bij harde wind. We sturen minder voor de wind dan onze router suggereert om de kans op een onbedoelde gijp te minimaliseren.
Oh, en Thomas is afgeklopen nacht in zijn gezicht geraakt door een vliegende vis. Hij droeg geen helm en goggles, maar zijn ogen zijn nog goed.
Bumpy ride
2 december. Goh, wat heb ik mijn laatste blokje van drie uur heerlijk geslapen. En mezelf daarna weer eens gewassen en de wc-was ruimte schoongemaakt. Je begrijpt dat hiermee onze leefomgeving aan boord voor iedereen aardig is verbeterd.
De wind is nu vijf tot zes Beaufort en niet meer zes zeven. We hebben lange tijd continu zeven gehad en dan begint de zee aardig meer te bouwen. De golfhoogte was 3 meter. Ook in je bed wordt je dan nog wel eens heen en weer gesmeten. We zitten dan in een doosje waar Neptunus mee loopt te schudden. Nu is het aardig gekalmeerd. In de ruwe zee lig je op bed en probeer je te slapen als je geen wacht hebt. Ondanks deze ‘bumpy ride’ vertoont niemand tekenen van grote vermoeidheid. Goed rusten is denk ik wel de belangrijkste veiligheidsfactor. Vermoeide mensen maken eerder fouten.
Stuurautomaat en snelheid 15,6 knopen
Onze NKE stuurautomaat doet het fantastisch. We hebben eerder problemen gehad en de regelaar is daarna vervangen. Het zou niet zo gemakkelijk geweest zijn als dat met deze wind en zee weer was gebeurd en we met de hand hadden moeten sturen. De genoemde vermoeidheid zou dan wel een factor zijn. Vannacht planeerden we in een surf voor op een hoge golf met een snelheid van 15,6 knopen. De NKE stuurautomaat kan dit allemaal goed aan.
Hydrogenerator geeft 2,5 kW
De hydrogenerator had in de surf een zeer hoog toerental gelijk een racemotor en we hadden even een ‘input spike’ van maar liefst 2,5 kW. Voor de zekerheid heb ik toen Oskari van leverancier Oceanvolt geappt, of dit nog wel goed was voor de motor? Oskari doet nu mee aan de ARC zeilrally en hij reageerde in de nacht meteen dat het geen probleem is. De hydrogenerator wordt pas afgeremd bij vijf kW. Nou ik ben benieuwd wat voor geluid hij dan maakt?
Autonoom
Al onze batterijen zijn nu vol. Water maken hebben we onderweg al gedaan en we hebben meer dan genoeg voor de laatste mijlen. Ik heb net onze eerste volle vuilniszak achter in de bakskist gestopt en er is ruimte voor meer. Just Fantasy is nu aardig autonoom. Met voldoende eten aan boord (en dat hebben we zeker) zingen we het lang uit zonder havens aan te lopen.
Grenzen
We zeilen nu in West Afrika en zijn deze tocht de Sahara en Kreeftskeerkring gepasseerd. Ons log staat nu boven de 5.000 mijl en het tikt aardig door. Bij vertrek uit Den Helder was dit 1.767 mijl. Op onze reis hebben we nu 3.550 mijl gevaren. Deze etappe wordt onze langste, en zal ongeveer 1.000 mijl bedragen.
Het is nu nog 110 mijl zeilen, dus nog een dag, en dat betekent dat we volgens wens bij daglicht de haven aan kunnen varen. We zijn nu in Afrika en de boeien en navigatieverlichting is hier vaak niet in orde.
Kaapverdië
3 december. We zeilen nu in Kaapverdië en arriveren vanmiddag in Mindelo op São Vincente na een zeiltocht van zeven dagen. Het zeilt lekker maar we verwachten tussen de eilanden São Vincente en Santo Antāo 10 knopen extra wind. Met twee reven in het grootzeil en de stagfok gaan we naar de finish. Er is een flinke stroom tussen de eilanden en op het laatste rak worden we 30 graden weggezet. We houden een mooie koerslijn aan tussen een wit hotelblok op Santo Antão en een rooie berg achter de baai van Mindelo.
Resumé
Na zeven dagen op zee zijn we vanmiddag om 15.00 lokale tijd gearriveerd in Kaapverdië. De zeilreis was bijzonder en voor ons ook een goede test. We hebben genoten en zijn voldaan. Er is meer wind geweest dan in de dagelijkse voorspellingen en soms ook veel minder.
Voor het motoren in de lichte wind hebben we ongeveer 10 liter diesel verbruikt Just Fantasy en haar bemanning hebben zich goed gehouden. Ondanks dat je af en toe flink door elkaar wordt geschud kan ik niet anders zeggen dat het een comfortabel jacht is. Met weinig wind en met veel wind zeilt ze fantastisch. In bed merk je weinig van stormachtige situaties.
We hebben niet hoeven handsturen in de harde wind en op de golven. Met volle snelheid op een hoge golf downwind surfen? Geen probleem. Het schip geeft veel vertrouwen. Jasmine en Thomas hebben ook genoten en actief deelgenomen in de shifts. Fijn dat we hen in Santa Cruz hebben ontmoet en super dat ze mee zijn gegaan. Onderweg hebben we het schip dagelijks gecontroleerd opdat we niet voor vervelende of gevaarlijke verassingen komen te staan.
In zeven dagen zijn 1.062 mijl afgelegd. Dat is een gemiddelde van 6,3 knopen (mijl per uur). De hele rit was het voor de wind afkruisen We hebben behoudend gezeild, dat wil zeggen bijtijds reven en een voorzichtige voordewindse hoek aanhouden op plotseling gijpen te voorkomen. Er zijn geen ongemakken geweest.
Wel is de smeerreep van het tweede rif vastgeklemd in de giek en hierdoor konden we het grootzeil niet meer uitreven. Dit moet hersteld en verbeterd worden opdat het niet weer kan gebeuren. En de splitsing in de nieuwe eindeloze furlerlijn van de gennaker vertrouw ik niet en hiervoor wil ik contact opnemen met de tuiger.
Reisplan aanpassen
We staan nu voor een grote oversteek en onze klussenlijst heeft aandacht nodig. Vanwege de benodigde tijd overwegen we om Brazilië over te slaan en naar Suriname te zeilen.
